Horizon (1964)

Sezon 39: Bölüm 2

Her şey korkunç bir trajediyle başladı. 1985'te Kolombiya'daki devasa yanardağ Nevado del Ruiz patladı, bir buzul eridi ve aşağıdaki Armero kasabasında uyuyan insanların üzerine büyük bir çamur heyelanı yağdırdı. Yirmi bin öldü. Sonrasında bilim bir zorlukla karşı karşıya kaldı: Bir yanardağın ne zaman patlayacağını doğru bir şekilde tahmin etmenin bir yolunu bularak böyle bir felaketin bir daha asla yaşanmamasını sağlamak. Şimdi, sonunda bir bilim insanının bu zorluğun üstesinden gelmiş olabileceği görülüyor. Bir yanardağın ne zaman aktif hale geldiğini herkes anlayabilir. Onu görebilir ve kokusunu duyabilirsiniz. Ancak bir yanardağ patlamadan yıllarca aktif kalabilir. Yakınlarda yaşayanların birkaç gürültü yüzünden evlerini ve geçim kaynaklarını terk etmeleri mümkün değil. Onları güvenli bir yere gitmeye ikna etmenin tek yolu, tahliye için yeterli zamanı bırakarak neredeyse her gün bir patlama olacağını tahmin etmektir. Bilim insanları bu soruna kendilerini adadılar ama bir volkanın içinde iş başında olan şiddetli güçleri anlamanın bir yolu yok gibi görünüyordu. Sonra Bernard Chouet geldi. Diğer volkanologlardan farklıdır. Eğitimi karmaşık denklemler ve fizik teorileri üzerineydi ve cevabın sismografların çizdiği gizemli desenleri analiz etmekte yattığına inanıyordu. Bunlar aktif volkanların neden olduğu sarsıntıları ölçer. Patlamaları tahmin etmek için bu sarsıntıları kullanmaya yönelik önceki girişimler sonuçsuz kalmıştı. Grafik kağıdındaki dalgalı çizgilerle patlamaların zamanlaması arasında hiç kimse bir bağlantı bulamadı. Böylece Chouet beş yıl boyunca kendini kilit altına aldı ve ardından cevabı bulduğunu iddia ederek ortaya çıktı. Anahtarın uzun dönemli olaylar olarak adlandırılan sismik sinyaller olduğunu söyledi. Bu tuhaf şekiller yıllardır volkanologları şaşırtmıştı. Chouet, bunların volkanın içinde basınç altına giren erimiş magmanın rezonansından oluştuğunu söyledi. Olaylar ne kadar uzun süreli olursa yanardağ patlamaya o kadar yaklaşıyordu. Chouet, birkaç gün içinde bir patlama olacağını tahmin etmek için uzun dönemli olayları kullanabilir. Ancak başka bir bilim adamı tamamen farklı bir yöntem üzerinde çalışıyordu. Stanley Williams Chouet'ten daha farklı olamazdı. Chouet sayıları hesaplayıp grafiklere bakarken Williams kraterlere tırmandı ve yaklaştı; çünkü bir yanardağın ne zaman patlayacağına dair en iyi ipucunun ne kadar gaz püskürttüğünü ölçmek olduğuna inanıyordu. 1993 yılında iki yöntem karşı karşıya geldi. Kolombiya'daki bir diğer yanardağ Galeras'ın eteklerinde bir konferans düzenlendi. Önemli olan kratere yapılacak bir geziydi. Williams'ın gaz okumaları yanardağın güvenli olduğunu gösterdi. Chouet'nin uzun süreli olayları yanardağın patlayabileceğini gösteriyordu. Biraz tartıştıktan sonra Williams, volkanologlardan oluşan bir ekibi dağa çıkardı. Aniden Galeras patlayarak altı bilim adamını ve üç turisti öldürdü. Williams hayatta kaldı ama ömür boyu sakat kaldı. Galeras'taki o günden bu yana Chouet'in yöntemleri büyük saygı gördü ve dünya çapında giderek daha fazla kullanıldı. Geçen yıl Meksikalı bilim insanları dramatik bir gösteride güçlü yanardağ Popocatepetl'in patlamasını tahmin etmek için Chouet'nin yöntemini kullandılar. Yanardağın son bin yılın en büyük patlamasından hemen önce on binlerce insan güvenli bir şekilde tahliye edildi. Kimse yaralanmadı.